Mark Montebello fuq li tkun Tridentin

Fr Mark Montebello OP u l-Arċisqof Charles J. Scicluna (Ritratt: Net News)

F'dawn l-aħħar ġranet reġgħet qamet kontroversja dwar Fr Mark Montebello. Mingħajr ma nidħlu fuq il-mertu ta' din id-diskussjoni, fil-passat dan il-Blog kien diġa' ppubblika artiklu negattiv minn dan il-patri dwar ir-Rit Tridentin. Illum nerġgħu nagħtu ħarsa lejn kif jaħsibha Montebello dwar dak kollu li għandu x'jaqsam mal-Konċilju ta' Trentu. Dawn l-artikli kienu ppubblikati 3 snin ilu hawn u hawn minn Montebello nnifsu.

Ekkleżjoloġija Fqira

Spiss għedt (u nerġa’ ngħid għal min irid jisma’) li l-għeruq tal-irrelevanza li l-Knisja Kattolika f’Malta u Għawdex qiegħda ġġarrab dejjem aktar jinsabu fil-faqar tal-viżjoni ekkleżjoloġika u antropoloġika tagħha. Għalkemm dawn huma oqsma duttrinali, jinfluwixxu ħafna fuq l-operat ekkleżjastiku.

 

Fi ftit kliem, l-antropoloġija tiġbor fi ħdanha t-teoriji dwar x’inhu l-bniedem: x’jagħmlu kuntent; x’inhu li jroddlu sens f’ħajtu; x’pożizzjoni għandu fid-dinja u fil-fasla ekonomika u politika, u ħwejjeġ bħal dawn. L-ekkleżjoloġija tiġbor it-teoriji dwar x’inhi l-Knisja: minn xiex hi magħmula; għalfejn teżisti; lejn xiex trid twassal il-ħidma tagħha, u ħwejjeġ bħal dawn.

 

Għalkemm iż-żewġ oqsma huma distinti minn xulxin, huma mhux biss relatati mill-qrib, imma ħafna mit-tieni qasam jiddependi fuq dak li jinħaseb fl-ewwel wieħed. Hawnhekk, illum, se nitħaddet biss dwar it-tieni qasam f’rabta mal-Knisja lokali. Darba oħra, nitħaddet dwar il-qasam l-ieħor.

Ekkleżjoloġija Tridentina

Nibda biex insostni b’konvinzjoni informata li l-ekkleżjoloġija li jħaddnu l-biċċa l-kbira tal-Kattoliċi Maltin u Għawdxin (pastoralment attivi u mhux; kjeriċi u lajċi) hija Tridentina. Dan ifisser li l-kunċett bażiku tagħhom ta’ x’inhi l-Knisja huwa dak imnebbaħ mill-Konċilju ta’ Trentu (tas-seklu 16). Mhuwiex, għandi nżid, kunċett imnebbaħ, kif għandu jkun, mill-Konċilju Vatikan II (seklu 20).
 

Dan il-kunċett Tridentin jistħajjel Knisja li hija armata f’taqbida mqaddsa b’armi spiritwali daqskemm materjali; armata li hi soċjetà magħluqa mikduda bil-ħsieb tal-fruntieri; armata b’regoli fissi, imfassla f’għamla piramidika, b’ideoloġija monolotika u b’perspettiva operattiva ta’ ‘aħna’ u ‘huma’. Hija Knisja b’filosofija ta’ esklussività.

 

F’kuntrast, l-ekkleżjoloġija tal-Konċilju Vatikan II tistħajjel Knisja li hija poplu f’mixja; poplu li qiegħed dejjem jitgħallem u jikber spiritwalment daqskemm umanament; poplu fi ħbiberija ma’ kull sinjal ta’ tjieba u grazzja; poplu ta’ ħbieb u msieħba, b’ideoloġija diversifikata u b’perspettiva operattiva ta’ kooperazzjoni u għajnuna mutwa. Hija Knisja b’filosofija ta’ inklużjoni.

Il-faqar ekkleżjoloġiku

Qrajt għal darba oħra dan l-aħħar (u nisma’ spiss lil min jirrepetiha, ukoll nies bravi, biex ma nsemmix bosta soċerdoti) li l-Knisja hi għamla ta’ partit politiku. Xi wħud jaslu biex jgħidu li hi għamla ta’ trajdunjin, klabb tal-futbol jew saħansitra każin tal-banda. Dawn huma eżempji tajba tal-ekkleżjoloġija Tridentina u tal-faqar ekkleżjoloġiku.

 

Iżda l-punt ewlieni tiegħi hawnhekk mhuwiex x’ekkleżjoloġija jistħajlu dawn in-nies, daqskemm l-anakroniżmu tagħhom. U l-inkwiet veru jibda meta tqis kemm Kattoliċi (u mhux) f’Malta u Għawdex iħaddnu din l-ekkleżjoloġija. L-inkwiet ikompli meta wieħed iqis li l-mexxejja klerikali nfushom għandhom jippropagaw sallum din is-sura ta’ ekkleżjoloġija, jekk mhux espliċitament fit-teorija għallanqas impliċitament fil-prattika.

 

Għal dawn in-nies kollha—li, nissusspetta b’sogħba, isawru l-biċċa l-kbira tal-Kattoliċi Maltin u Għawdxin—il-Konċilju Vatikan II seta’ ma sar xejn. Tridentini kienu u Tridentini għadhom. Biex jilmaħ dan, biżżejjed wieħed jagħti titwila mqar ħafifa lejn it-teoloġija (rudimentali) li jgħallem il-kleru, l-istil (paternalistiku) ta’ ħidma parrokkjali, is-sura (barokka) tal-liturġija u sa l-arti (trijonfalistika) fil-knejjes. Malajr jintebaħ li l-135,000 kelma ta’ Vatikan II kienu bżieq moħli.

Abbandun meħtieġ

Il-punt prattiku hu dan: qabel ma l-Knisja Kattolika fil-gżejjer Maltin tabbanduna l-apparat katidratiku tal-ekkleżjoloġija Tridentina li tħaddan kurrentement ma tista’ qatt tkun ferħ u tama, omm u għalliema, jew dawl fid-dinja tallum. Hija ineżorabbilment ikkundannata għall-irrelevanza u, fl-aħħar mill-aħħar, għall-estinzjoni relattiva.

 

Knisja Kattolika Tridentina ma tistax tissopravivi fid-dinja tallum. Naf perfettament li hu mill-aktar diffiċli li l-ekkleżjoloġija tal-Konċilju Vatikan II tiġi tradotta fi strutturi u fasliet relattivi konkreti. Iżda dan ikun impossibbli mingħajr ir-rieda ‘politika’ (jew amministrattiva) serja u konvinċenti sabiex jibda jseħħ. Minkejja l-paroli li jsir, din ir-rieda sempliċiment ma narahiex.

 

Nifhem li l-kankru ta’ ekkleżjoloġija fqira mhuwiex faċli li timmansah jew tasal biex ixxejnu. Huwa kankru mifrux f’kull fibra tal-ġisem. Biex jibda jċedi jeħtieġ kirugi qalbiena daqskemm għorrief u għaqlija, b’idejn sodi u b’determinazzjoni tal-ħadid.

 

Il-ħsad huwa kbir, iżda l-ħaddiema dgħajfa.

Antropoloġija Ifqar

Fi żmienna, ekkleżjoloġija maħsuba b’fasla mentali legalista (Tridentina) hi anakronista daqs maħsuba b’fasla oġġettivista, jiġifieri bħala oġġett, aktar milli suġġett. Ekkleżjoloġija bħal din dak li tagħmel: tqis lill-bniedem bħala oġġett ta’ liġijiet stabbiliti u duttrini immutabbli, u ma tevalwax biżżejjed is-siwi ta’ kull bniedem fih innifsu. Dan jintwera f’diversi deċiżjonijiet ta’ natura proċedurali, etika u morali li jittieħdu minn min iħaddanha.

Antropoloġija suġġettivistika

Antropoloġija suġġettivistika (jew personalistika, jekk trid) hija dik żviluppata filosofikament u teoloġikament wara r-riflessjonijiet ta’ Immanuel Kant (fis-seklu 18). Flimkien ma’ dak spiritwali, (ontoloġikament) hija tagħti siwi qawwi lill-qasam materjali tal-bniedem. Twieżnu mhux sempliċiment bħala duwalità (ta’ ġisem u ruħ), imma fit-totalità tiegħu (b’mod sħiħ jew ħolistiku).
 

Hija antropoloġija li (mil-lat soċjoloġiku) ma tqisx lill-bnedmin sempliċiment bħala għamliet differenti ta’ forma waħda, b’mod xi ftit jew wisq sterjotipiku. Kull bniedem, bħala suġġett individwali, hu uniku u irrepetibbli; għandu l-kwalitajiet distinti u speċifiċi tiegħu; jistħoqqlu attenzjoni singula u separata. F’dan is-sens, is-soċjetà—kull soċjetà, inkluż il-Knisja—mhijiex primarjament kollettività daqskemm unità ta’ individwi.

 

Antropoloġija suġġettivistika ma tqis lill-bniedem bħala l-quċċata tal-ħolqien u, għaldaqstant, sid tal-ħolqien (inkluż tal-annimali l-oħra u tal-ambjent naturali). Tqisu, pjuttost, bħala parti mill-ħolqien; bħala ħlieqa li, bħall-ferħ tagħha (u fi sħubija mal-pjan divin), trid tgħix f’armonija mal-ħolqien f’rispett sħiħ mal-fasla naturali.

Il-preżenza tal-grazzja

Mil-lat politiku, din l-antropoloġija suġġettivistika ma tqis lill-bniedem bħala riċevitur tal-ħidma tal-istituzzjonijiet, imma, pjuttost, bħala parteċipant primarju fihom. Fi kliem differenti, minn dan il-lat il-bniedem mhuwiex oġġett li jobdi u jsegwi, imma suġġett li jikkontribwixxi u joħloq.

 

Fl-aspett spiritwali tagħha, antropoloġija bħal din ma tistħajjilx ferq nett bejn ir-reliġjuż u s-sekulari; bejn is-sagru u l-profan. B’applikazzjoni tat-twemmin (nisrani) tal-Inkarnazzjoni divina, hija tilmaħ għaqda sħiħa bejn it-tnejn. Xejn ma hu irreliġjuż, għajr id-dnub, u xejn ma hu sagru biss. Is-sagru hu sekulari, u s-sekulari sagru.

 

Dan jgħodd għal kull aspett tal-ħajja naturali u, partikularment, għall-ħajja umana, inkluż l-imħabba, ir-relazzjonijiet inter-personali u inter-suġġettivistiċi, ix-xogħol manwali, il-ħidma pubblika u l-bqija. Tradotta teoloġikament, din timplika li l-grazzja divina mhijiex xi ħaġa tar-ruħ biss, imma wkoll tal-ġisem; mhijiex marbuta ma’ dak li hu reliġjuż jew spiritwali biss, imma wkoll ma’ kull ħidma u sentiment uman.

Rieda għat-tiġdid

Antropoloġija oġġettivistika li tirriżulta minn kunċett ekkleżjoloġiku Tridentin ma tistax twieżen biżżejjed, la l-ekonomija tas-salvazzjoni (għax tirrendiha għal proċess sempliċiment legalistiku u mekkaniku), u lanqas is-siwi tal-esperjenza rikka umana fil-varjetà kollha tagħha. Għaldaqstant, tiċħad li tirrikonoxxi l-preżenza tal-grazzja divina f’oqsma li hi tqis purament sekulari jew profani.
 

B’hekk issir aktar arma ta’ esklużjoni milli għodda ta’ inklużjoni u parteċipazzjoni, bħalma, proprjament, għandha tkun il-Knisja f’xebh ma’ Ġesù, ir-ras u l-ġisem tagħha. Issir aktar arma ta’ firda u ta’ telfien milli għodda ta’ unifikazzjoni u ta’ redenzjoni.

 

Biex nagħlaq dan li fissirt fi ftit kliem ta’ malajr, jekk il-Knisja fil-gżejjer Maltin tista’ xi darba tkun f’pożizzjoni li ġġedded lilha nnifisha, jeħteġilha—bil-grazzja ta’ Alla u bir-rieda ta’ min imexxiha—tieħu l-inkarigu impellattiv li tirrevedi serjament u profondament l-ekkleżjoloġija u l-antropoloġija li tħaddan (l-ewwel nett fil-kleru tagħha).

 

Jekk dan ma jsirx, tkun qed tagħmilha prattikment impossibbli għaliha nnifisha li timxi mal-pass tad-dinja moderna. Mhijiex, għaldaqstant, kwestjoni li tibdel xi duttrina tagħha—xejn minn dan—imma li tevalwa l-istess duttrina b’mod ieħor, f’sinkronija mal-ħsieb u l-esperjenza tal-bniedem tallum.

What went wrong in the traditional Catholic movement in Malta (Part 1)

Today, Easter Sunday, we start with a series aimed to show what went wrong in the traditional Catholic movement in Malta. Ten years ago there was much hope when a group in favour of the traditional liturgy in Malta was created. The results have however been very limited. 

We will see what type of divisions there were, the situation under Archbishop Cremona, Bishop Grech and Archbishop Scicluna. We will then see the current situation and finally what the outlook for the traditional Catholic movement in Malta is.

Pro Tridentina (Malta) was officially founded in August 2007, less than a month after the promulgation of the motu proprio Summorum Pontificum. Prior to this event, there was no lay movement in favour of the Tridentine Mass in Malta or Gozo. 

The developments that led to the founding can be traced back to November 2006. At the time, the FSSP, contacted a number of Maltese aiming to develop something concretely in this country. 

A first informal meeting was held on 21 April 2007 to determine the way forward. This was followed by another informal one on 20 July 2007 i.e. a week after the publication of Summorum Pontificum. Pro Tridentina (Malta) was accepted as a member of the FIUV in 2009. Its first President was elected to the FIUV Council in 2009 and served until 2015.

Since then, the Tridentine Mass became, albeit slowly, a reality in Malta. On the other hand, attempts in Gozo were met by obstacles by Bishop Grech, in defiance of Pope Benedict XVI.

Still, the Catholic Church in Malta is not favourably inclined to a wider, regular celebration of the Extraordinary Form. The media also presents a different picture than the reality is, namely that young people in Malta are among the most fervent followers of this form of the Mass. However, Tridentine Masses are known to have been held in Valletta, Cospicua, Birkirkara and other towns around the island.

In today's interview on Malta Today, Fr Mark Montebello, referring to the situation in the Catholic Church said:

    

"No, I don’t think we’re anywhere close to a schism. What I think is at present causing some turmoil is the changed official political standpoint of the papacy. From a far-right stance taken by the anti-Communist John Paul II and the anti-liberalist Benedict XVI over more than three decades, now, with Pope Francis, we have had four years of a third-positionist Peronista who seeks to mediate tensions caused by conflicting extreme poles."

We beg to differ. A schism, albeit a minor one, has already occurred in the Church in Malta. And once schisms appear they are hard to conceal.They lead to the division of a group into opposing factions. We will see in another post how this has taken place in Malta.

Viva t-“Tridentiżmu”!

Fr. Mark Montebello O.P.

It-Torċa tal-Ħadd, 2 ta’ Settembru 2007

Id-digriet tal-Papa Benedittu XVI li reġa’ qala’ minn taħt it-trab il-quddiesa Tridentina aktarx ħoloq ferment sħiħ fit-“Tridentisti” Kattoliċi! F’daqqa waħda, jidher li splodiet il-kaċċa għal kull ħaġa qadima u skaduta li kienet marbuta mal-quddiesa Tridentina u beda kummerċ sħiħ ta’ kull xorta ta’ ċekċik ma’ l-antikalji tal-Knisja Kattolika! F’diversi pajjiżi, inkluż Franza, l-Italja, l-Ingilterra u Spanja, bdew isiru korsijiet ta’ malajr għas-saċerdoti li jridu jitgħallmu l-Latin u d-dettalji ritwalistiċi kollha tal-quddiesa Tridentina!

Merħba lir-Rinaxximent tat-Tridentiżmu!

Ferneżija tridentina

Jekk wieħed jidħol fis-sit www.tridentinum.com jieħu idea tajba ta’ dan il-ġenn għall-affarijiet il-qodma li kienu jikkaratterizzaw il-liturġija Kattolika sa erbgħin sena ilu. Xi wħud minna ħasbu li dawn l-antikalji kienu ntrefgħu fil-kexxun għal dejjem ta’ dejjem. Imma marru mqarrqa. Siti bħal dan li semmejt qed iħabbru rinaxximent sħiħ għall-antikalji li kienu spiċċaw u reġgħu ġew irxoxtati ... u anki prezzijiet imġedda skond l-ispirtu taz-zmien!

Websajt oħra, din id-darba f’Oxford, l-Ingilterra, qiegħda toffri helpline, DVDs u saħansitra kors ta’ tħejjija għal dawk is-saċerdoti li jridu jitgħallmu r-rit il-qadim tal-quddiesa. Toffri wkoll lil dawk li huma interessati li jirrepetu r-riti tal-quddiesa Tridentina, instruzzjonijiet ta’ meta għandek tagħmel reverenza u meta le; kemm pulzieri għandek tnizzel rasek meta tinkina u kemm iddewwimha inklinata, meta tgħaqqad idejk u kif; u elf miljun ritwal ċkejkuni ieħor. Jgħallmuk ukoll x’għandek tilbes u ma tilbisx għall-quddiesa, minfejn tixtri l-antikalji kollha u anki ta’ liema drapp u tessut huwa permess li dawn ikunu. Bil-helpline tista’ ċċempel u tistaqsi li trid dwar it-tridentiżmu kollu.

Ix-xahar li ghadda, il-Latin Mass Society ta’ l-Ingilterra u Wales offrew tliet ijiem kraxx-kors f’Merton College ta’ Oxford University. Is-Soċjetà San Piju X fi Franza ħarġu DVD fi tmien ilsna dwar kif saċerdot jista’ jqaddes bir-rit il-qadim Tridentin. Id-DVD għandu kummentarju għaddej li fih jgħidlek liema hi l-pożizzjoni eżatta (biċ-ċentimetri, jekk jogħġbok!) li saċerdot għandu jieħu f’dan il-mument u l-ieħor, kif għandhom ikunu preċiżament ħwejġu, fejn għandhom ikunu bl-eżatt il-gandlieri u l-kalċi u elf tentufa oħra bħal dawn. Meta ċ-ċelebrant jagħmel xi ħaġa li mhux suppost, tidher “LE” kbira fuq l-iskrin!

Fl-Italja, ġie ppubblikat dak li qed jissejjaħ il-“Gwida Trimelloni”. Dan hu kompendju ta’ 850 paġna li jgħidlek u jispjegalek bl-eżatt u l-preċiż ir-regoli liturġiċi kollha tar-rit Tridentin, li ma tmurx tieħu xi żball xi mkien. Għal min irid, l-Ingilterra anki ppubblikaw malajr ktieb “teach yourself” ħalli s-saċerdoti Tridentisti jitgħallmu malajr bl-amment il-Latin tal-quddiesa Tridentina.

Idea tajba?

Quddiem dan kollu, wieħed ma jistax ma jistaqsix jekk din tal-quddies Tridentina kinetx, wara kollox, idea xierqa. Wieħed m’għandux jiddubita mill-intenzjonijiet tajba tal-papa, imma naħseb li ma kienx diffiċli ħafna li wieħed jobsor x’kien se jiġri ma’ xi wħud bl-introduzzjoni mill-ġdid tar-rit Tridentin b’mod universali. Għal żewġ ġrieden, biżibilju qtates qed jitħallew jagħmlu xalata! U x-xalata tagħhom tista’ tiswa lill-Knisja qares ħafna.

Li jissaħħaħ is-sens tas-sagru fil-ħajja liturġika tal-Knisja ċertament mhijiex idea ħażina. Anzi, hi idea sublimi, mixtieqa u meħtieġa. Imma forsi l-Indult Universali tal-quddiesa Tridentina ma kienx l-aħjar mod kif seta’ jintlaħaq dan l-iskop. Milli jidher, aktar se jservi sabiex isaħħaħ ir-ritwaliżmu milli s-sagralità; aktar se jiftaħ il-bibien għall-artifiċjalità u s-superfiċjalità u jagħlaqhom għall-ġenwini, milli jġedded il-ħajja tat-talb.

X’għandna nistennew minn dan kollu? Jaqaw mhux aktar ċerimonjaliżmu u liturġiżmu? Jaqaw mhux tijonf akbar ta’ min iħobb jilgħab bl-altari, jixxaħxaħ fis-sagramentaliżmu u jħalli n-nagħġa l-mitlufa tmur għal riħha? Jaqaw mhux it-tisħiħ ta’ ċentraliżmu paternalistiku u puwerili? Jaqaw mhux aktar distorzjoni ta’ l-immaġini tal-Kattoliċiżmu u dak li l-Kattoliċiżmu jirrappreżenta?

Siegħa mudlama

Meta wieħed jaħseb kemm ġid twettaq bil-liturġija mġedda mill-Konċilju Vatikan II, wiehed jistagħġeb kif xi wħud jistgħu jikkunsidraw li jreġġgħu l-arloġġ lura. Li s-saċerdot ġie meħlus minn ritwaliżmu ristrettiv u kważi pervers mhuwiex forsi benefiċċju kbir? U li l-fidili ġew ħafna u ħafna eqreb tal-Kelma ta’ Alla u tat-talb tal-Knisja waqt il-quddies kollu mhuwiex benefiċċju li ma jixraqx li jintilef?

Minkejja dan, huwa proprju dan li xi wħud iridu jerġgħu jtellfu lill-Knisja. Huma dawn il-benefiċċji li jridu jikkanċellaw billi jreġġgħu l-arloġġ għal qabel il-Konċilju Vatikan II. Aktarx iridu jaraw li l-Knisja titrażżan mill-missjonijiet tagħha ta’ ġustizzja u paċi fid-dinja u terġa’ tingħalaq f’ritwaliżmu sterili u pervers.

Forsi dan ma jasal biex iseħħ qatt. Forsi kien meħtieġ li l-aħħar Tridentisti jingħataw il-ħabel ħalli jitgħallqu bih. Forsi dan kollu hu parti minn pjan misterjuż ta’ Alla. Min jaf? Hu x’inhu, hi siegħa mudlama.

Godwin Xuereb, Pro Tridentina (Malta) President's note: This article, written 3 years ago by Maltese Dominican friar Mark Montebello (in the photo above in "typical" attire) was very negative and in fact he tried to ridicule all the efforts being done by traditional Catholics around the world. So much for ecumenism, the spirit of Vatican II, etc. As long as traditional Catholics are concerned, every insult is acceptable and legitimate. 

This article is still very relevant because the controversial priest has been summoned to Rome recently for a meeting with the head of the Dominican Order, Fr Carlos Aspiroz Costa, in the wake of other comments he wrote in the newspapers. It had been reported that Maltese Archbishop Paul Cremona insisted that the Dominican Order take steps against Fr Montebello, following articles he wrote about divorce and paedophilia as well as the priest's defence of a Nigerian person, who was charged with resisting arrest.